MX yazısı nədir
Kimsə sizə məktub göndərəndə onun poçt serveri bir sual verir: bu domenin
məktubunu hansı server qəbul edir? Cavab domenin DNS zonasındakı
MX yazısındadır (Mail eXchanger). MX olmayanda göndərən
tərəf standarta görə domenin A yazısına — yəni adətən veb
saytınızın serverinə — müraciət edir, orada isə poçt xidməti olmur və
məktub itir.
Ən vacib incəlik budur: MX yalnız GƏLƏN poçta aiddir. Sizin göndərdiyiniz məktub MX-dən keçmir; onun spama düşüb-düşməyəcəyini SPF, DKIM və DMARC həll edir. Buna görə «MX yaşıldır, amma məktublarım spama gedir» tamamilə normal vəziyyətdir və başqa yerdə axtarılmalıdır.
Prioritet rəqəmi nə edir
Hər MX qeydinin qarşısında bir rəqəm durur —
10 mx1.mailora.az kimi. Bu, prioritetdir və qayda tərsinədir:
rəqəm kiçik olduqca üstünlük böyükdür. Göndərən tərəf
əvvəlcə ən kiçik rəqəmli serverə müraciət edir; o cavab vermirsə növbəti
rəqəmə keçir. İki qeydin rəqəmi eyni olanda yük onların arasında təsadüfi
bölünür.
Bu rəqəm köçürmə zamanı ən çox problem yaradan yerdir və aşağıdakı birinci səhvin bütöv səbəbidir.
Neçə MX qeydi lazımdır
Çox yayılmış təsəvvür var ki, MX adları nə qədər çox olsa, poçt bir o qədər etibarlıdır. Bu, doğru deyil: əhəmiyyətli olan adların sayı yox, onların arxasında neçə fərqli serverin durmasıdır. Üç ad eyni maşına baxırsa, həmin maşın söndükdə üçü də cavabsız qalır.
| Xidmət | MX ad sayı | Fərqli IP |
|---|---|---|
| Zoho Mail (mx.zoho.eu) | 3 | 2 |
| Yandex 360 (mx.yandex.net) | 1 | 1 IPv4 + 1 IPv6 |
| Mailora (mx1.mailora.az) | 1 | 1 IPv4 |
Bu rəqəmlər ölçülüb, təxmin deyil. 2026-08-18-də ictimai DNS-dən
yoxlanılıb. Zoho-nun üç adından ikisi — mx.zoho.eu və
mx2.zoho.eu — eyni IP ünvanını (185.230.214.166) qaytarır,
yəni ad sayı üç, fərqli ünvan sayı ikidir. Rəqəmlər vaxtla dəyişə bilər.
Ən çox rast gəldiyimiz səhvlər
1. Köhnə qeydin yanına yenisini əlavə etmək
Köçürmədə ən çox təkrarlanan səhv budur. Yeni MX əlavə olunur, köhnəsi isə «ehtiyat üçün» qalır. Nəticədə prioriteti kiçik olan köhnə qeyd qazanır və bütün poçt köhnə sistemə getməyə davam edir. Xəta mesajı gəlmir, heç nə qırmızı yanmır — sadəcə yeni qutu boş qalır və adam onun «hələ işə düşmədiyini» düşünür. Köhnə MX yazıları silinməlidir.
2. Ad sahəsinə tam domen yazmaq
Registrar panelləri kök domen üçün adətən @ və ya boş sahə
gözləyir. Ora sirket.az yazılanda registrar öz zonasının adını
avtomatik əlavə edir və qeyd sirket.az.sirket.az üçün yaranır.
Panel xəta vermir, qeyd «əlavə olundu» görünür — sadəcə heç bir işə
yaramır. Yoxlama üsulu sadədir: qeyd yaradıldıqdan sonra bu səhifədəki
formadan keçirin; qeyd səhv yerdədirsə, nəticədə görünməyəcək.
3. Cloudflare-də narıncı bulud
MX qeydinin göstərdiyi host (məsələn mail.sirket.az) Cloudflare
DNS-də proxy rejimindədirsə — yəni narıncı bulud yanırsa — Cloudflare həmin
ad üçün öz IP ünvanını qaytarır. Cloudflare isə SMTP trafikini ötürmür;
nəticədə domenə gələn bütün poçt kəsilir. Həmin qeyd
DNS only (boz bulud) olmalıdır.
4. MX-də IP ünvanı və ya CNAME
MX yazısı yalnız host adı göstərə bilər. IP ünvanı yazmaq da, MX-i CNAME
olan bir ada yönəltmək də standarta ziddir və qəbul edən tərəflərin bir
hissəsi belə domeni ümumiyyətlə rədd edir. Doğru sıra: əvvəlcə hostun
A (və ya AAAA) yazısı, sonra MX-də həmin ad.
5. Dəyişikliyi bir neçə dəqiqədən sonra gözləmək
DNS dəyişikliyi dərhal görünmür. Köhnə cavab dünyadakı ad serverlərində köhnə qeydin TTL dəyəri qədər saxlanılır. Dəyişikliyi planlaşdırırsınızsa bir gün əvvəl TTL-i 300 saniyəyə salın.
Terminal ilə əl ilə yoxlama
Bu alət JavaScript tələb edir. Eyni nəticəni terminaldan da almaq olar — üstəlik istənilən ad serverini birbaşa soruşmaq mümkündür:
# macOS və Linux
dig +short MX sirket.az
# Yerli keşi keçib birbaşa Cloudflare-dən soruşmaq
dig +short MX sirket.az @1.1.1.1
# Windows
nslookup -type=MX sirket.azCavabda hər sətir bir MX qeydidir: əvvəlcə prioritet rəqəmi, sonra host adı. Sətir ümumiyyətlə çıxmırsa, domenin MX yazısı yoxdur.
Tez-tez verilən suallar
MX yazısını dəyişdim, nə qədər gözləməliyəm?
Gözləmə müddətini köhnə qeydin TTL dəyəri müəyyən edir — dünyadakı ad serverləri köhnə cavabı məhz o qədər saniyə saxlayır. Adətən 300 saniyədən (5 dəqiqə) 86400 saniyəyə (24 saat) qədər olur. Dəyişikliyi planlaşdırırsınızsa, bir gün əvvəl TTL-i 300-ə salın, dəyişikliyi edin, sonra geri qaldırın. Bu alət 1.1.1.1 və 8.8.8.8 üzərindən soruşur, yəni sizin kompüterinizin keşi nəticəyə təsir etmir.
MX qaydasındadır, amma məktublarım hələ də spama düşür.
Bu tamamilə gözlənilən haldır. MX YALNIZ GƏLƏN poçta aiddir — sizə kimin məktub gətirəcəyini göstərir. Sizin GÖNDƏRDİYİNİZ məktubun taleyini SPF, DKIM və DMARC həll edir. Onları ayrıca yoxlayın.
MX yazısına IP ünvanı yaza bilərəmmi?
Xeyr. MX yazısı yalnız host ADI göstərə bilər; IP yazılanda qeyd ya ümumiyyətlə qəbul edilmir, ya da göndərən tərəf onu ad kimi oxumağa çalışır və heç nə tapmır. Əvvəlcə hostun A yazısını qurun, MX-də isə həmin adı göstərin.
Bir domendə eyni vaxtda iki poçt sistemi işlədə bilərəmmi?
Praktikada xeyr. Prioriteti kiçik olan qeyd bütün poçtu qəbul edir, digəri isə yalnız birinci tamamilə cavab vermədikdə işə düşür. İki sistem arasında qutuları bölmək istəyirsinizsə, bunu MX ilə deyil, poçt serverinin özündə yönləndirmə ilə etmək lazımdır.
MX yoxdursa nə olur?
Standart (RFC 5321) belə deyir: MX tapılmayanda göndərən tərəf domenin A yazısına müraciət edir. Yəni məktub veb saytınızın serverinə gedir və orada poçt xidməti olmadığı üçün itir. Xəta mesajı da gec gəlir — göndərən tərəf adətən bir neçə saat təkrar cəhd edir.
Bu qeydləri əl ilə saxlamaq istəmirsinizsə
Mailora domeni əlavə edən kimi bütün DNS qeydlərini hazır şəkildə verir — MX, SPF, DKIM, DMARC və avtomatik quraşdırma qeydləri. Paneldəki eyni yoxlama daim işləyir: qeyd sonradan pozulsa, bunu siz yox, biz görürük. Qiymət domen başına 5 AZN / ay, poçt qutusu sayı limitsizdir.