MX qeydi nədir və necə düzgün qurulur

MX qeydi nə edir

Kimsə sizə ad@sirket.az ünvanına məktub yazanda göndərən server bir sual verir: «bu domenin poçtunu kim qəbul edir?» Cavab MX qeydindədir. Qeyd DNS-də təxminən belə görünür:

sirket.az.   3600   IN   MX   10   mx1.mailora.az.

Sətrin hissələri:

• sirket.az — qeydin aid olduğu ad.
• 3600 — TTL, yəni cavabın neçə saniyə keşdə saxlanacağı.
• MX — qeydin tipi.
• 10 — prioritet. Ayrıca sahədir və hədəflə birlikdə yazılmır.
• mx1.mailora.az — məktubu qəbul edən serverin ADI. IP deyil.

MX yalnız GƏLƏN poçta aiddir

Bu, ən çox vaxt itirən yanlış anlaşılmadır. MX qeydi sizə kimin məktub gətirəcəyini göstərir və sizin göndərdiyiniz məktubun taleyinə heç bir təsiri yoxdur. «MX yaşıldır, amma məktublarım spama düşür» ifadəsində ziddiyyət yoxdur — bunlar tamamilə fərqli mexanizmlərdir. Gedən məktub SPF, DKIM, DMARC, göndərən serverin PTR qeydi və məzmunla ölçülür.

Prioritet nə deməkdir

Prioritet göndərən serverin hansı ünvanı əvvəl sınayacağını göstərir: rəqəm nə qədər kiçikdirsə, o qədər əvvəl sınanır. 10 və 20 yazılıbsa, bütün poçt 10-a gedir; 20 yalnız birinci ünvan tamamilə cavab vermədikdə işə düşür. Rəqəmlər bərabər olanda yük onların arasında paylanır.

Buradan vacib nəticə çıxır: ikinci MX ehtiyat yoldur, bölgü mexanizmi deyil. «Poçtun yarısı köhnə sistemdə qalsın» məqsədi ilə ikinci qeyd əlavə etmək işləmir — sadəcə gözlənilməz anlarda məktubun bir hissəsi yanlış qutuya düşür.

Mailora-da MX bir ünvandır: mx1.mailora.az. Bunu ölçülmüş fakt kimi yazırıq, üstünlük kimi yox — 2026-08-18-də yoxladığımızda Zoho üç MX adı elan edirdi, amma onlardan ikisi eyni IP ünvanına düşürdü; Yandex isə bir ad işlədir. Çoxlu ad avtomatik olaraq çoxlu müstəqil server demək deyil.

Addım-addım: MX qeydini dəyişmək

1. Yeni MX dəyərini və DNS panelini hazırlayın

   Yeni poçt sisteminin verdiyi host adını (Mailora-da mx1.mailora.az) ve prioriteti yazın. DNS qeydləri domeni aldığınız yerdə və ya ad serverlərini yönləndirdiyiniz xidmətdə — məsələn Cloudflare-də — idarə olunur. Hansı olduğunu bilmirsinizsə, domenin NS qeydinə baxın.

2. Qutuları ƏVVƏLCƏ köçürün

   Köhnə sistemdə oxunmalı məktublar varsa, köçürməni MX dəyişməzdən əvvəl başladın. MX dəyişəndən sonra yeni məktublar yeni qutuya, köhnələri isə köhnə qutuda qalır və insanlar iki yerə baxmalı olur.

3. TTL-i əvvəlcədən azaldın

   Mövcud MX qeydinin TTL dəyərini bir gün əvvəl 300 saniyəyə salın. Dünyadakı ad serverləri köhnə cavabı məhz TTL qədər saxlayır; 86400 qalarsa, səhv olsa da düzəliş sabaha qədər görünməyəcək.

4. Köhnə MX qeydlərini SİLİN

   Köhnə qeydlər silinməlidir, yanına əlavə edilməməlidir. İki poçt sistemi eyni domendə paralel işləmir: prioriteti kiçik olan bütün poçtu götürür, digəri isə gözlənilməz anlarda işə düşüb məktubu köhnə qutuya aparır.

5. Yeni MX qeydini əlavə edin

   Ad sahəsi: @ (kök domen). Tip: MX. Prioritet: 10 — bu, AYRICA sahədir. Hədəf: mx1.mailora.az. Prioritet ilə hədəfi bir sətirdə yazmayın, panel onu qəbul etmir və ya səhv oxuyur.

6. Proxy və avtomatik qeydləri yoxlayın

   Cloudflare işlədirsinizsə, MX-in göstərdiyi ad sizin zonanızdadırsa onun narıncı buludu söndürülməlidir. Bəzi panellər poçt yönləndirmə funksiyası ilə birlikdə öz MX qeydlərini əlavə edir — siyahıda sizin yazmadığınız qeyd varsa, onu silin.

7. Yayılmanı və real məktubu yoxlayın

   Terminaldan və ya brauzerdən MX-in yeni dəyəri göstərdiyinə baxın, sonra kənar bir ünvandan özünüzə məktub göndərin. Qeydin görünməsi kifayət deyil — yalnız çatan məktub köçürmənin bitdiyini sübut edir.

Ən çox rast gəlinən dörd səhv

1. Köhnə MX-in yanına əlavə etmək

Ən zərərlisi budur, çünki dərhal görünmür. Köhnə qeyd silinmirsə, domenin iki poçt sistemi olur. Prioritetdən asılı olaraq məktubların bir hissəsi köhnə qutuya düşür və heç kim onu gözləmir. Simptom belə səslənir: «məktubların bəziləri gəlir, bəziləri gəlmir» — halbuki hamısı gəlir, sadəcə iki fərqli yerə. Yeni sistemi qurarkən köhnə MX qeydləri silinməlidir.

2. Prioriteti hədəflə bir sətirdə yazmaq

Sənədlərdə qeyd çox vaxt 10 mx1.mailora.az kimi bütöv göstərilir. Panellərin çoxunda isə prioritet AYRICA sahədir. Cloudflare bütöv sətri Content sahəsində qəbul etmir; başqa panellər isə qəbul edib hədəfi «10 mx1.mailora.az» adlı bir host kimi oxuyur — belə ad mövcud olmadığı üçün poçt heç yerə çatmır. Rəqəm prioritet sahəsinə, ad hədəf sahəsinə yazılır.

3. Ad sahəsində domenin özünü yazmaq

Kök domen üçün panellərin çoxu @ gözləyir (bəzilərində boş buraxılır). Ora sirket.az yazılsa, bir çox panel adı öz zonasının içində başa düşür və nəticədə qeyd sirket.az.sirket.az üçün yaranır. Panel xəta vermir, qeyd yaranır, sadəcə heç vaxt işə düşmür. Qeydi yaratdıqdan sonra siyahıda adın necə göründüyünə baxın.

4. Cloudflare proxy-sinin açıq qalması

Narıncı bulud (proxy) domenin trafikini Cloudflare üzərindən keçirir və adın həqiqi IP-sini gizlədir. Bu, veb sayt üçün nəzərdə tutulub. MX-in göstərdiyi ad sizin zonanızdadırsa və onun A qeydi proxy arxasındadırsa, göndərən server Cloudflare-in IP-sinə qoşulur, orada isə poçt qəbul edilmir — məktub itir. MX hədəfinə aid qeyd həmişə «DNS only» rejimində olmalıdır. Mailora-da hədəf bizim zonamızdadır (mx1.mailora.az), yəni bu problem sizin panelinizdən qaynaqlana bilməz — amma öz serverinizə keçsəniz, birinci yoxlanacaq şey budur.

Dəyişiklikdən sonra nə qədər gözləmək lazımdır

Cavab TTL-dən asılıdır. Dünyadakı ad serverləri köhnə MX cavabını TTL qədər saniyə saxlayır və həmin müddət bitənə qədər sizin dəyişikliyinizi görmür. TTL 86400 (24 saat) idisə, ən pis halda bir gün gözləmək lazım gələcək. Buna görə TTL dəyişiklikdən bir gün əvvəl azaldılır — sonradan azaltmaq kömək etmir, çünki köhnə dəyər artıq paylanıb.

Bu müddətdə köhnə sistemi dərhal bağlamayın. Bəzi göndərənlər hələ köhnə ünvana müraciət edəcək; köhnə qutu açıq qalsa, məktub itmir, sadəcə köhnə yerə düşür.

MX qeydini necə yoxlamalı

Terminaldan:

# macOS və Linux
dig +short MX sirket.az

# Yerli keşi keçmək üçün birbaşa ictimai həll ediciyə
dig +short MX sirket.az @1.1.1.1

# Windows
nslookup -type=MX sirket.az

Cavabda prioritet və host adı görünür. Host adının sonundakı nöqtə normaldır — o, adın tam olduğunu bildirir. Heç nə qayıtmırsa, qeyd ya yoxdur, ya da hələ yayılmayıb.

Terminal əlinizin altında deyilsə, MX yoxlama alətimiz eyni sorğunu brauzerdən edir və nəticəni azərbaycanca izah edir.

Digər təlimatlar

• SPF, DKIM və DMARC

  Gedən məktubun qəbul edilməsi üçün üç qeyd və düzgün ardıcıllıq.

• Outlook quraşdırması

  IMAP 993, SMTP 587 və «server tapılmadı» xətasının səbəbi.

• Məktublar spama düşür

  PTR, DKIM imzası, SPF, DMARC — hansı ardıcıllıqla yoxlanır.